Projekt realizowany przez:

Fundację Uniwersytetu w Białymstoku
UNIVERSITAS BIALOSTOCENSIS


Projekt realizowany jest
dzięki dotacji
Ministra Spraw Wewnętrznych i
Administracji,


a także wsparciu finansowemu:


Fundacji im. Stefana Batorego

Prezydenta Miasta Białegostoku

Urzędu Marszałkowskiego
Województwa Podlaskiego

we współpracy z:


Uniwersytetem w Białymstoku

Instytutem Socjologii UwB

Instytutem Historii UwB

Muzeum Historycznym
w Białymstoku

Archiwum Państwowym
w Białymstoku

Klubem Przewodników Turystycznych
przy regionalnym PTTK


Stowarzyszeniem
Żydowskie Motywy


Akademickim Klubem
Turystyczno-Krajoznawczym

Zobacz również:




         

Fundacja UwB
na Facebooku
 

Aktualności

          W związku z dużym zainteresowaniem materiałami opracowanymi na potrzeby projektu "Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku" udostępniamy je w wersji do pobrania:



          Warsztaty edukacyjne BYLIŚMY TU – 16-20 sierpnia - Od 26 lipca można oglądać zorganizowaną przez Muzeum Podlaskie w Białymstoku wystawę „Byliśmy tu”, poświęconą historii białostockiej społeczności żydowskiej i powstaniu w białostockim getcie, którego 70. rocznicę będziemy obchodzić 16 sierpnia. Wystawie „Byliśmy tu” towarzyszy oferta edukacyjna, przygotowana przez Fundację Uniwersytetu w Białymstoku, skierowana do młodych odbiorców, uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych z Białegostoku i województwa podlaskiego. Składa się na nią pięć warsztatów dotyczących historii i kultury żydowskiej, których autorskie scenariusze przygotowali: Anna J. Kloza, Katarzyna Niziołek i Mariusz Sokołowski.




Wystawa BYLIŚMY TU, fot. Muzeum Podlaskie w Białymstoku (www.bialystok.muzeum.pl).

Tematyka i terminy warsztatów:

Historia ukryta w przedmiotach

16 sierpnia, godz. 10:00, Muzeum Historyczne w Białymstoku

Idea warsztatu opiera się na stworzeniu sytuacji bezpośredniego kontaktu z przeszłością przy użyciu autentycznych przedmiotów potraktowanych jako nośniki pamięci. Przedmioty (eksponaty historyczne) wykorzystane w warsztacie funkcjonują w nim jako pozostałości (ślady) minionych czasów i ludzkich losów. Warsztat ma na celu ukazanie znaczenia narracji (opowieści) w poszukiwaniach historycznych oraz roli zwykłych ludzi w opowiadaniu historii, co w warstwie metodologicznej odpowiada perspektywie historii mówionej. Uczestnicy warsztatu odwołują się do swojej wiedzy historycznej, wyobraźni i wspomnień, wywołanych przez poszczególne przedmioty. Wchodzą w role opowiadaczy historii, jej potencjalnych świadków i transmiterów. Rozwijają umiejętność obserwacji otoczenia – wrażliwość na historie ludzkie ukryte w przedmiotach codziennego użytku.

Warsztat prowadzi Katarzyna Niziołek.

Elementy kultury żydowskiej

17 sierpnia, godz. 10.00, Muzeum Historyczne w Białymstoku

Motywem przewodnim warsztatu jest wehikuł czasu, za pomocą którego uczestnicy przenoszą się w przeszłość, do roku 1938. Są członkami białostockiej gminy (społeczności, wspólnoty) żydowskiej. Jest Szabas (Szabat) – kończący tydzień świąteczny dzień przypadający w sobotę. Jako religijni Żydzi wybierają się do synagogi… Podczas warsztatu, na podstawie fotografii i fragmentów wspomnień uczestnicy poznają charakterystyczne zwyczaje szabasowe, obowiązujące w tym dniu religijne zasady i tradycyjne świąteczne menu. Dowiadują się między innymi, dlaczego synagogi nie nazywamy świątynią, czym jest aron ha-kodesz i z czego przygotowuje się czulent.

Warsztat prowadzi Katarzyna Niziołek.

Życie codzienne w białostockim getcie

18 sierpnia, godz. 12.30, Muzeum Historyczne w Białymstoku

Celem warsztatu jest pokazanie codzienności w białostockim getcie. Uczestnicy zostają podzieleni na grupy zadaniowe. Każda z nich otrzymuje różnorodne materiały dydaktyczne: fragmenty pamiętników z białostockiego getta, wspomnień przedstawionych w książkach, tekstów źródłowych, fotografii. Zadaniem uczestników jest stworzenie mapy mentalnej, która będzie związana z jednym z tematów: Życie codzienne w getcie, Na obrzeżach normalności albo dotykanie normalności, Relacje międzyludzkie w getcie, Sytuacja dzieci i młodzieży w getcie. W oparciu o zebrane informacje uczestnicy konstruują rozbudowaną definicję słowa ,,getto”, biorąc pod uwagę różne aspekty: historyczny, socjologiczny, kulturowy.

Warsztat prowadzi Anna J. Kloza.

Heroiny w żydowskim ruchu oporu

19 sierpnia, godz. 12.30, Muzeum Historyczne w Białymstoku

Podczas warsztatu młodzież poznaje biografię niezwykłych żydowskich kobiet, które brały udział w ruchu oporu po aryjskiej stronie: Broni Klibański, Lisy Czapnik i Chajki Grossman. Uczestnicy otrzymują archiwalne fotografie dziewcząt i ich pierwszym zadaniem jest stworzenie fikcyjnej biografii każdej z nich. Następnie, korzystając z różnorodnych materiałów źródłowych, dokonają próby odpowiedzi na pytania: Dlaczego było to możliwe, iż dziewczęta mogły brać udział w ruchu oporu w getcie białostockim, będąc po aryjskiej stronie? Jakie zadania wykonywały? Jakie czynniki ułatwiały im, a jakie utrudniały realizację powierzonych zadań? Jakie emocje, uczucia, refleksje towarzyszyły im podczas pracy? Jak zakończyły się ich powojenne losy? Uczestnicy warsztatu przedstawiają efekty swojej pracy w wybranej przez siebie formie (np. mapa mentalna, kolaż, opowiedzenie losów postaci z jej perspektywy). Końcowa dyskusja jest próbą odpowiedzi na pytanie: Dlaczego powinniśmy pamiętać heroiny białostockiego getta.

Warsztat prowadzi Anna J. Kloza.

Bohaterowie bez broni w ręku

20 sierpnia, godz. 10.00, Muzeum Historyczne w Białymstoku

Warsztat skierowany jest do starszych uczniów (III klasy gimnazjum i licealistów). Celem zajęć jest zapoznanie młodzieży z historycznym i społecznym kontekstem ratowania Żydów w czasie II wojny światowej. Na podstawie analizy fragmentów wybranych filmów fabularnych uczestnicy poznają szeroką gamę postaw Polaków wobec ludności żydowskiej. Natomiast przy użyciu schematu drzewa decyzyjnego i analizy SWOT konfrontują się z polską perspektywą dylematu – Czy pomagać Żydom?, a także żydowską – Czy skorzystać z oferowanej pomocy?. W toku zajęć uczniowie mają możliwość, by zastanowić się nad motywacją tytułowych bohaterów bez broni, którzy zdecydowali się podjąć ryzyko pomagania Żydom. Zajęcia kończą się stworzeniem wspólnego projektu graficznego prezentującego moralne znaczenie decyzji podjętych przez osoby odznaczone medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Warsztat prowadzi Mariusz Sokołowski.

Nabór na warsztaty – od 5 do 14 sierpnia.

Zgłoszenia należy nadsyłać mailowo na podany niżej adres. Zgłoszenie powinno zawierać następujące dane: imię, nazwisko i wiek uczestnika, kontaktowy adres e-mail i numer telefonu, oraz informację o wybranym warsztacie (jego tytuł).

Jedna osoba może uczestniczyć w więcej niż jednym warsztacie.

Kontakt:
Katarzyna Niziołek
fundacja@uwb.edu.pl

Warsztaty odbywają się w Muzeum Historycznym, Oddziale Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, mieszczącym się przy ul. Warszawskiej 37.
Udział w warsztatach jest bezpłatny.

Prowadzący warsztaty:
Anna Janina Kloza – polonistka, działaczka społeczna, animatorka kultury. Absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Warszawskim (filia w Białymstoku) i podyplomowych studiów dla absolwentów filologii polskiej na UwB. Pracuje w VI Liceum Ogólnokształcącym im. Króla Zygmunta Augusta w Białymstoku jako nauczyciel języka polskiego, a od 2011 r. jest również wicedyrektorem. Aktywnie działa na rzecz dialogu chrześcijańsko-żydowskiego, przywracania pamięci o Żydach podlaskich i Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, interesuje się również edukacją międzykulturową i nauczaniem o Holokauście. Współpracuje z Operą i Filharmonią Podlaską – jest współautorką (wraz z M. Rusiłowicz) pakietu edukacyjnego związanego z musicalem „Korczak”. Uczestniczyła w wielu międzynarodowych szkołach, m.in w Yad Vashem w Izraelu, Berlinie, Nowym Jorku, Krakowie, Paryżu, Amsterdamie, gdzie zdobywała wiedzę na temat dziedzictwa żydowskiego i Holokaustu. W 2007 r. otrzymała Złote Klucze „Kuriera Porannego” za działalność społeczną, a także wyróżnienie w ogólnopolskim konkursie „Akcja akacja” za pracę na rzecz dialogu międzykulturowego. Laureatka Międzynarodowej Nagrody im. Ireny Sendlerowej „Za naprawianie świata” (2008), odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski jako „Kustosz pamięci”. Od 2007 r. współpracuje z Fundacją UwB.

Katarzyna Niziołek – pracownik naukowo-dydaktyczny w Instytucie Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku, gdzie prowadzi zajęcia z makrostruktur społecznych, socjologii narodu i grup etnicznych oraz kursy specjalizacyjne – między innymi ze społeczeństwa obywatelskiego, organizacji pozarządowych i nauczania wielokulturowości. Przygotowuje rozprawę doktorską na temat sztuki społecznej. Stypendystka The Clifford & Mary Corbridge Trust (University of Cambridge, 2009) i Podlaskiego Funduszu Stypendialnego (2012/13). Publikowała m.in. w „Pograniczu”, „Trzecim Sektorze”, „Przeglądzie Socjologii Jakościowej”, „Dekadzie Literackiej” i anglojęzycznym „Limes. Cultural Regionalistics”. Od 2005 r. pracuje społecznie na rzecz Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku (od 2008 r. jako jej prezes). Jest także członkinią Oddziału Białostockiego Polskiego Towarzystwa Socjologicznego oraz European Sociological Association. Angażuje się w działalność społeczną w obszarze animacji kultury, edukacji nieformalnej oraz popularyzacji lokalnej historii i dziedzictwa kulturowego. W 2009 r. została nagrodzona w ramach akcji „Przystanek Młodzi” – „za dyskusje o wielokulturowości i tolerancji oraz za działania na rzecz historii lokalnej”.

Mariusz Sokołowski – socjolog, nauczyciel historii i wiedzy o społeczeństwie w Gimnazjum im. ks. W. Rabczyńskiego w Wasilkowie. Uczestnik i koordynator projektów poświęconych edukacji o wielokulturowości i lokalnej historii. Absolwent studiów podyplomowych „Nazizm – Holokaust – Totalitaryzm” oraz uczestnik międzynarodowych kursów z pedagogiki Holokaustu (m.in. w Yad Vashem, Domu Konferencji w Wansee, Memorial de la Shoah w Paryżu). W 2012 r. wyróżniony w konkursie im. Ireny Sendlerowej „Za naprawianie świata”. Z Fundacją UwB współpracuje od 2007 r., m.in. jako koordynator projektu „Uwiecznić Atlantydę” (2010).

Warsztaty są realizowane dzięki wsparciu finansowemu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego oraz ze środków z budżetu Miasta Białegostoku.

          Karty pocztowe Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku - Projekt Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku spotkał się z uznaniem Poczty Polskiej. W Urzędzie Pocztowym nr 1 przy ul. Warszawskiej 10 można nabyć trzy różne karty pocztowe Szlaku właśnie wydane przez Pocztę i podstemplować je okolicznościową pieczątką. Polecamy je Państwa uwadze. Jednocześnie informujemy, że Fundacja nie czerpie zysku ze sprzedazy ww. kart.






          Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku - wznowienie publikacji - Mieszkańców miasta i turystów zainteresowanych lokalną, wielokulturową historią zapraszamy ponownie do odkrywania śladów przedwojennej białostockiej społeczności żydowskiej.

Broszury szlaku (w jęz. polskim) dostępne są nieodpłatnie w:

  • Muzeum Historycznym w Białymstoku, ul. Warszawska 37
  • Muzeum Podlaskim, Rynek Kościuszki 10 (ratusz)
  • Galerii im. Sleńdzińskich, ul. Waryńskiego 24A i Legionowa 2
  • Centrum im. Ludwika Zamenhofa, ul. Warszawska 19
  • Księgarni i kawiarni "Akcent", Rynek Kościuszki 17
Broszury zostały uzupełnione o nowe obiekty i informacje, zawierają także mapkę szlaku.

Pobierz broszurę Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku. Przewodnik historyczny” (wydanie III poprawione i uzupełnione, polska wersja językowa)

Wznowienie publikacji było możliwe dzięki wsparciu finansowemu Prezydenta Miasta Białegostoku.

Życzymy udanych spacerów!



          Tęsknię za Tobą Żydzie! Spotkanie z Rafałem Betlejewskim (28-29 maja) - Zapraszamy na spotkanie z artystą i do wspólnego zdjęcia na białostockim rynku. Spotkanie z Rafałem Betlejewskim, inicjatorem projektu "Tęsknię za Tobą Żydzie!", odbędzie się w piątek 28 maja o godz. 18.00 w Centrum im. Ludwika Zamenhofa. Wprowadzając nas do dyskusji, artysta wygłosi wykład pt. "Tęsknię za Tobą Żydzie! Wychodzenie z ignorancji - refleksja na kolektywną świadomością Polaków".

Z kolei dzień później, w sobotę 29 maja o godz. 13.00 zapraszamy wszystkich, którzy tęsknią na Rynek Kościuszki (przy ratuszu, od strony wejścia do Muzeum Podlaskiego) do wspólnego zdjęcia. W miejscu, historycznie związanym z białostockimi Żydami, Rafał Betlejewski wykona grupową fotografię współczesnych białostoczan.



Zapraszają:
Fundacja Uniwersytetu w Białymstoku
Centrum im. Ludwika Zamenhofa
Klub Krytyki Politycznej w Białymstoku

Strona projektu: www.tesknie.com.

Na stronie można umieszczać swoje wspomnienia o Żydach, miejscach z nimi związanych i publikować zdjęcia. Napisz o tych, których pamiętasz, znasz, znałeś lub o których tylko słyszałeś.



          Kot(d) dla tolerancji - warsztaty dla gimnazjalistów - Centrum im. Ludwika Zamenhofa we współpracy z Fundacją Uniwersytetu w Białymstoku ogłasza nabór młodzieży gimnazjalnej z Białegostoku i okolic do nieodpłatnych warsztatów o wielokulturowości pt. "Kot(d) dla tolerancji". Nabór trwa do 1 marca 2010 (włącznie).

Celem warsztatów jest kształtowanie i rozwijanie postaw otwartości i tolerancji wobec odmienności - kulturowej, religijnej, etnicznej. Warsztaty są próbą zmiany stereotypowego postrzegania Innego jako Obcego - uzmysłowienia, że inność jest wartością godną ochrony i szacunku.


W warstwie merytorycznej warsztaty "Kot(d) dla tolerancji" opierają się na metaforze podróży zmuszającej do twórczego pokonywania ograniczeń komunikacyjnych, jako drogi do poznania siebie i innych. Inspiracją i punktem wyjścia jest bajka Moisesa Gutierreza Raimundeza o kocie Kolorze. Prosta historia niewidomego kota, który próbuje dowiedzieć się jaki jest od kruka, żaby i niedźwiedzia stanowi pretekst do rozważań nad kulturowymi różnicami w postrzeganiu i doświadczaniu rzeczywistości oraz wynikającymi z tych różnic trudnościami w komunikacji międzykulturowej. Kot Kolor opuszcza bezpieczne zacisze swojej jaskini i pomimo własnych ograniczeń wyrusza w drogę ku wiedzy o świecie i sobie samym; warsztaty "Kot(d) dla tolerancji" mają zachęcić ich uczestników (dzieci i młodzież) do wyjścia poza dotychczasowy sposób widzenia otaczającej rzeczywistości i spojrzenia na świat w inny, nowy i kreatywny sposób. Poprzez stworzenie okazji do spotkania z Innością i otwarcie uczestników na doświadczenie Różnicy zaproponowane przez nas aktywności mają im pomóc w rozwinięciu niezbędnych we współczesnym świecie kompetencji międzykulturowych: wrażliwości na drugiego człowieka, otwartości poznawczej i tolerancji wobec odmienności.

W warstwie praktycznej warsztaty zbudowane są na połączeniu nowatorskich, interdyscyplinarnych i interaktywnych technik dydaktycznych wykorzystujących sztukę (plastyka, literatura, teatr) oraz nauki w terenie, bezpośrednio w miejscach, w których spotykamy się z kulturową odmiennością. Uczestnicy m.in. tworzą kolaże do "oglądania" rękami, literacko dekonstruują historię kota Kolora; przygotowują pantomimę. Formy te składają się na pierwszą część warsztatów zatytułowaną "Spotkania z kotem Kolorem". Druga część, terenowa, nazwana przez nas "Kocie ścieżki" to wyprawy uczestników zajęć do miejsc, gdzie idea wielokulturowości spotyka się z praktyką życia społecznego: "Kolor poznaje tajemnice zapomnianego kirkutu", "Kolor z wizytą u muzułmanów" oraz "Kolor podąża śladami Ludwika Zamenhofa". Także w czasie tych wypraw ich uczestnicy pracują twórczo, np. wykonują "frotarze", robią zdjęcia, tworzą własne wielokulturowe symbole. Ostatni warsztat - podsumowujący to wspólna praca nad rzeźbą kota Kolora - symbolem wielokulturowości, tolerancji i otwartości na Innych.

Harmonogram warsztatów:
6 marca: prezentacja instruktorów - 15 min., wprowadzenie w tematykę warsztatów (Katarzyna Niziołek, Radosław Poczykowski) - 45 min.; zajęcia plastyczne (Katarzyna Niziołek, Radosław Poczykowski) - 180 min.
13 marca: "Kolor podąża śladami Ludwika Zamenhofa" - spacer po mieście (Radosław Poczykowski) - 90 min., lekcja esperanto (Przemysław Wierzbicki) - 45 min., zwiedzanie wystawy "Białystok młodego Zamenhofa" (Agnieszka Mieńko) - 30 min.
20 marca: warsztat literacko-medialny - dekonstrukcja bajki, praca nad skeczem radiowym inspirowanym doświadczeniami uczestników (Anna Kloza, Katarzyna Niziołek) - 180 min.
27 marca: "Kolor z wizytą u muzułmanów" - wizyta w meczecie - 180 min. (Radosław Poczykowski) - 180 min.
10 kwietna: warsztat teatralny - przygotowanie pantomimy inspirowanej bajką (Anna Kloza, Katarzyna Niziołek) - 180 min.
17 kwietnia: "Kolor poznaje tajemnice zapomnianego kirkutu" - wizyta na cmentarzu żydowskim (Radosław Poczykowski) - 180 min.
24 kwietnia: praca nad rzeźbą kota Kolora (Małgorzata Niedzielko) - 180 min.
25 kwietnia: spotkanie podsumowujące z uczestnikami, ich rodzicami i przyjaciółmi; otwarcie wystawy prezentującej rezultaty warsztatów

Warsztaty realizuje Centrum im. Ludwika Zamenhofa we współpracy z Fundacją Uniwersytetu w Białymstoku dzięki wsparciu finansowemu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego w Białymstoku.

Udział w warsztatach jest nieodpłatny. Zapisy na warsztaty przyjmuje Centrum im. Ludwika Zamenhofa. Prosimy o kontakt z Agnieszką Mieńko - tel. (85) 67 67 361 lub e-mail: agnieszka@centrumzamenhofa.pl. Zgłoszenia przyjmowane będą do 1 marca. Liczba miejsc jest ograniczona.

Odwiedź też: www.centrumzamenhofa.pl.



          Historia, pamięć, tolerancja - warsztaty w Centrum im. Ludwika Zamenhofa - 12 stycznia 2010 o godz. 18.00 wraz z Centrum im. Ludwika Zamenhofa zapraszamy nauczycieli, edukatorów i inne zainteresowane osoby na spotkanie poświęcone nauczaniu o wielokulturowości i lokalnej historii.

          Podczas spotkania zaprezentowana zostanie publikacja "Historia, pamięć, tolerancja. Nauczanie o wielokulturowości i lokalnej historii" pod redakcją Katarzyny Niziołek i Radosława Poczykowskiego, podsumowująca projekt "Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku".

          Prezentacji towarzyszyć będzie wystawa pt. "Wehikuł czasu", ukazująca efekty jednego z warsztatów realizowanych przez autorów i opisanych w książce.

          Katarzyna Niziołek i Radosław Poczykowski przeprowadzą ponadto krótkie warsztaty na temat dwóch innowacyjnych technik dydaktyczno-aktywizacyjnych, które wykorzystują w swoich działaniach: map pamięci i fotografii uczestniczącej.

          Uczestnicy spotkania otrzymają pisemne potwierdzenia udziału oraz książki "Historia, pamięć, tolerancja".







          We wrześniu bieżącego roku kolejne punkty na "Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku" oznaczone zostały tabliczkami informacyjnymi.

    Są to:
  • Pałacyk Tryllingów przy ul. Warszawskiej 7
  • Dawne Sanatorium Towarzystwa Ochrony Zdrowia przy ul. Fabrycznej 27
  • Dawne Gimnazjum Hebrajskie przy ul. Sienkiewicza 79
  • Kamienica Szapirów przy ul. Lipowej 33
  • Pałacyk Nowika przy ul. Lipowej 35
  • Synagoga Piaskower przy ul. Pięknej 3
Zapraszamy do zwiedzania szlaku.



          Strona internetowa projektu "Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku" http://szlak.uwb.edu.pl istnieje już rok. Od maja 2008 roku witrynę odwiedziło ponad 8000 użytkowników, którzy łącznie przejrzeli stronę blisko 30000 razy. Co miesiąc witrynę odwiedza średnio po 750 osób pochodzących z różnych części świata. Witryna cieszy się dużym zainteresowaniem, nie tylko białostoczan, ale też mieszkańców innych miast - kolejno: Warszawy, Łodzi, Krakowa, Poznania, Lublina, Katowic, Wrocławia, Olsztyna, Gdańska, Kielc, Szepietowa, Rzeszowa, Bydgoszczy, Szczecina, Torunia, Suwałk, Gdyni, Koszalina i Częstochowy. Wśród odwiedzających stronę znaleźli się również mieszkańcy wszystkich krajów europejskich, obu Ameryk, Azji i Australii. Zagraniczni goście pochodzą przeważnie z następujących krajów: Stanów Zjednoczonych, Niemiec, Izraela, Wielkiej Brytanii, Kanady, Szwecji, Francji, Holandii, Belgii, Australii, Czech, Irlandii, Ukrainy oraz Litwy. Wszystkim użytkownikom dziękujemy. Zapraszamy również do promocji witryny Szlaku na swoich i zaprzyjaźnionych stronach internetowych. Nasze bannery znajdziecie » pod tym adresem.



          W kwietniu 2009 roku Telewizja Polska (Oddział Białystok) przygotowała i wyemitowała w cyklu "Pozytywni" reportaż Beaty Hyży-Czołpińskiej pt. "Kolejnym naszym pomysłem", poświęcony działaniom Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku, m.in. projektowi "Szlak Dziedzictwa Żydowskiego". Reportaż dostępny jest na stronie internetowej TVP Białystok » pod tym adresem.



          W lutym 2009 roku nakładem Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku ukazała się publikacja podsumowująca projekt "Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku" pt. "Historia, pamięć, tolerancja. Nauczanie o wielokulturowości i lokalnej historii" pod redakcją Katarzyny Niziołek i Radosława Poczykowskiego, ze wstępem prof. Jerzego Nikitorowicza. Książka jest zbiorem inspiracji, podpowiedzi i opisów dobrych praktyk, skierowanym do nauczycieli. Zawarte w niej scenariusze lekcji i zajęć pozalekcyjnych (warsztatów, projektów, gier itp.) zostały dodatkowo wzbogacone licznymi fotografiami z realizacji projektu "Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku" i innych działań prowadzonych przez Fundację UwB i jej partnerów.



Pobierz podręcznik Historia, pamięć, tolerancja. Nauczanie o wielokulturowoœci i lokalnej historii. Materiały dla nauczycieli przygotowane w ramach projektu „Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku” (tylko polska wersja językowa)

           W rozdziale pierwszym ("Inspiracje") znajdziemy artykuły poświęcone zagadnieniom aktywności obywatelskiej, wielokulturowości i pamięci społecznej, stanowiące tło dla proponowanych w dalszej części aktywności (warsztatów, lekcji, projektów itp.):
  • K. Niziołek: Wielokulturowość Białegostoku i społeczna aktywność obywatelska;
  • T. Kasprzak: Wielokulturowość i tolerancja w edukacji - założenia a praktyka;
  • K. Sztop-Rutkowska: Dylematy i wyzwania (nie tylko polskie, nie tylko białostockie) związane z wielokulturowością;
  • M. Anchimowicz: Dlaczego pamiętanie o przeszłości jest dziś ważne?;
  • R. Poczykowski: Pytania, których nie zdążyłem zadać mojemu dziadkowi. Rzecz o pamięci, wyobraźni i historii mówionej.

           Rozdział drugi ("Podpowiedzi") dzieli się na trzy części zatytułowane: "Dziedzictwo białostockich Żydów", "Społeczna pamięć o przeszłości" i "Tolerancja i wielokulturowość". W każdej z nich znajdują się propozycje aktywności do wykorzystania przez nauczycieli w szkole lub w ramach zajęć pozaszkolnych:

    Dziedzictwo białostockich Żydów:
  • R. Poczykowski, K. Niziołek: Wehikuł czasu. Warsztat historyczno-plastyczny;
  • K. Niziołek: Zagadki fotograficzne. Wspólna wyprawa w teren lub zadanie domowe w formie konkursu;
  • K. Niziołek: Ulica jak malowana. Warsztat historyczno-plastyczny;
  • M. Sokołowski: Wędrówka śladami wspomnień Felicji Nowak. Warsztat terenowy;
  • K. Sztop-Rutkowska: Budujemy synagogę. Nauka poprzez zabawę;
  • A. Fiedoruk: Kuchnia żydowska. Warsztat edukacyjno-kulinarny;
  • R. Poczykowski: Biały Express. Szkic gry terenowej;
    Społeczna pamięć o przeszłości:
  • R. Poczykowski, K. Niziołek: Reportaże z przeszłości. Warsztat edukacyjno-historyczny;
  • A. J. Kloza: Jak przetworzyć wywiad w formę literacką? Lekcja języka polskiego;
  • R. Poczykowski: Kartografowie pamięci. Warsztat edukacyjno-historyczny;
  • R. Poczykowski: Przeszłość jako przygoda. Warsztat badawczy dla grupy wielonarodowej;
  • A. Buchowska: Pogrom in Kielce. Lekcja języka angielskiego;
    Tolerancja i wielokulturowość:
  • K. Niziołek: Co nas łączy/ co nas rożni? Projekt integracyjno-fotograficzny dla grupy wielonarodowej;
  • K. Niziołek, M. Anchimowicz: Różnice, stereotypy, tolerancja. Całodniowy warsztat z zakresu edukacji międzykulturowej;
  • A. Drabiuk: Tolerancja, czyli czasami dobrze być innym. Warsztat;
  • A. Buchowska: The Young Casualties. Lekcja języka angielskiego.

           W rozdziale trzecim ("Dobre praktyki"), z intencją zaprezentowania wartościowych działań poświęconych popularyzacji wiedzy na temat historii i kultury polskich Żydów, opisano takie projekty, jak: Złota Macewa, Supełek - chronimy pamięć naszego miasteczka i Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku oraz działania kół: Judaica z I Liceum Ogólnokształcącego w Białymstoku, prowadzonego przez Annę Buchowską (m.in. Opowieści chanukowe, Syrena) i Pamięć z VI Liceum Ogólnokształcącego w Białymstoku, prowadzonego przez Annę Klozę (m.in. Nie chcę pamiętać, nie mogę zapomnieć, Sprawiedliwi wśród Narodów Świata).

           Publikację wieńczą: tekst prof. Edmunda Dmitrówa ("Moje białostockie niepamiętanie") i rozmowa z prof. Andrzejem Sadowskim zatytułowana "Wykorzystać wielokulturowość", którą specjalnie na potrzeby publikacji przeprowadziła Katarzyna Niziołek.

           Książka została wydana dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.